تاریخ درج مطلب: ساعت: تعداد بازدید: 4293

اطلاعات عمومي استان خراسان رضوي:
بر اساس يافته‌ها و باورهاي باستان شناسان، خراسان داراي پيشينه‌اي 800 هزار ساله بوده و در زمره کهن‌ترين مراکز تمدن به حساب مي‌آيد. واژه "خراسان" از پيوند دو واژه "خور" به معناي"خورشيد" و "آسان" به معناي طلوع کننده تشکيل شده و از زمان ساسانيان به اين نام خوانده مي‌شده است.
خراسان امروزي تنها گوشه‌اي از خراسان پهناوري است که از گذشته‌هاي بسيار دور، مرو، هرات، سمرقند، بخارا و سيستان و بلوچستان را شامل مي‌شده است و به لحاظ تاريخي و عبور جاده ابريشم اهميت فراواني داشته و نه تنها مسير مبادله کالاهاي تجاري، بلکه مسير مهمي براي انتقال دانش و فرهنگ نيز بوده است.
خراسان رضوي در شمال شرق کشور با مساحت 64/116348 کيلومتر مربع پس از استان‌هاي کرمان، سيستان و بلوچستان و يزد چهارمين استان پهناور ايران است که 7 درصد از خاک کشور را شامل مي‌شود. اين استان بيشترين مرز مشترک با ترکمنستان (6/531 کيلومتر) و پس از آن افغانستان (302 کيلومتر) و در مجموع 833 کيلومتر مرز مشترک دارد.
استان خراسان رضوي با جمعيت تقريبي 3/6 ميليون نفر (8 درصد جمعيت کشور) داراي تراکم نسبي 5/54 نفر در کيلومتر مربع است. از اين تعداد 2/68 درصد جمعيت شهرنشين و 8/32 درصد روستايي هستند. همچنين 25/50 درصد جمعيت استان را مردان و 75/49 درصد آن را زنان تشکيل مي‌دهند.
بر اساس آخرين تقسيمات کشوري استان خراسان رضوي با مرکزيت مشهد، شامل 25 شهرستان، 67 بخش، 71 شهر، 160 دهستان است.

زير ساختهاي استان خراسان رضوي:
1-مناطق نمونه گردشگري:
استان خراسان رضوي داراي 3 منطقه نمونه بين‌المللي گردشگري (شانديز- نيشابور- توس)، 2 منطقه نمونه گردشگري ملي (منطقه نمونه ملي سپاد خراسان- منطقه نمونه ملي ارتکند کلات) و 26 منطقه نمونه استاني مي‌باشد.
2-نمايشگاه بين‌المللي مشهد:
شرکت نمايشگاه بين‌المللي مشهد در فضايي به وسعت 600 هزار متر مربع، سالانه ميزبان بيش از 1/5 ميليون نفر بازديد کننده در نمايشگاه‌هاي تخصصي و بين‌المللي خود مي‌باشد.
3- منطقه ويژه اقتصادي سرخس:
يکي از طرح‌هاي عظيم استان خراسان رضوي در زمينه تجارت خارجي، ترانزيت و سرمايه‌گذاري منطقه ويژه اقتصادي سرخس مي‌باشد. اين منطقه در 8 کيلومتري جنوب غربي شهر سرخس و در اراضي آستان قدس رضوي به مساحت 5200 هکتار احداث شده است که از جمله فعاليت‌هاي اين منطقه مي‌توان به صادرات کالاهاي ايران و ساير کشورها به بازارهاي منطقه‌اي، واردات کالا جهت تامين بخشي از نيازهاي داخلي از بازارهاي منطقه‌اي، انبار‌داري، حمل و نقل ، ايجاد سردخانه، خدمات رفاهي و گردشگري و ... اشاره نمود.
4-منطقه ويژه دوغارون:
منطقه ويژه دوغارون واقع در نقطه مرزي دوغارون که قديمي‌ترين و فعالترين مرز ج.ا.ا و ج.ا.افغانستان مي‌باشد يک موقعيت استثنايي و منحصربه فرد براي سرمايه‌گذاري صنعتي- توليدي- تجاري و خدمات پشتيباني مخصوصا انبا‌رداري بوده و امکانات و تسهيلات لازم جهت توليد و تجارت بين‌المللي را به صورت يکجا و قابل دسترس براي سرمايه‌گذاران ايراني و خارجي مخصوصا اتباع کشورهاي همسايه ايران فراهم مي آورد.
5-شهرک‌هاي صنعتي خراسان رضوي:
از مهمترين اهداف تاسيس شهرک هاي صنعتي، ارتقاء جايگاه صنايع کوچک و ارزش افزوده و اشتغال صنعتي کشور، نوسازي صنايع کوچک به منظور رقابت پذير کردن، رشد و بالندگي آنها و همچنين ايجاد و توسعه مجتمع‌ها و شرکت‌هاي صنعتي، تامين تاسيسات و خدمات ضروري مورد نياز متقاضيان سرمايه‌گذاري در مناطق مختلف است و استان خراسان رضوي توانسته است تعداد 43 شهرک صنعتي را احداث نمايد.
6-پارک علم و فن‌آوري:
پارک علم و فن‌آوري خراسان رضوي به منظور حمايت از اجراي فرآيندهاي توسعه فن‌آوري در ساختار اقتصادي و اجتماعي استان پايه‌گذاري شده، براي دستيابي به اين اهداف، آزمايشگاه‌هاي تخصصي برق، الکترونيک، شيمي، مواد، متالوژي و صنايع غذايي، پايلوت‌ هاي توليدي نيمه صنعتي و در زمينه سراميک، صنايع شيميايي، صنايع غذايي و مکانيک را احداث و فعال کرده است.
7-حمل و نقل:
اين استان با قرارگرفتن در مسير جاده ابريشم از ديرباز پل ارتباطي ميان شرق و غرب و راه ورود ادويه بين شمال و جنوب و در آسياي‌ميانه و اقيانوس هند و اروپا بوده، ارتباط دهنده آسياي ميانه و کشورهاي خليج فارس است. با توجه به اينکه کشورهاي همجوار استان به آبهاي آزاد دسترسي ندارند فرصتي استثنايي براي توسعه حمل و نقل و ترانزيت خراسان رضوي فراهم شده است. با اين تفاسير مي‌توان خراسان رضوي را مرکز مبادلات ميان قاره آسياي ميانه قلمداد نمود و به اهميت موضوع حمل و نقل در اين استان پي برد.
خراسان رضوي علاوه بر بهره گيري از حمل و نقل جاده اي و هوايي، داراي حمل و نقل ريلي در حوزه بار و مسافر نيز مي باشد وايستگاه قطار مشهد يکي از بزرگترين و زيباترين ايستگاه هاي ايران و خاورميانه است که روزانه ده ها قطار مسافري و باري به آن وارد يا از آن خارج مي شوند. جمع کل خطوط ريلي ايران (با احتساب خطوط فرعي) 11180 کيلومتر است که خراسان رضوي به عنوان نقطه اي استراتژيک، رابط ميان ايران با ترکمنستان، افغانستان و ترکيه است.
8-گمرکات:
موقعيت ويژه جغرافيايي و قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم، موجبات گسترش بازرگاني خارجي استان و تقويت گمرکات را فراهم نموده است. در استان خراسان رضوي 4 گمرک شامل : باجگيران، سرخس، لطف آباد و دوغارون در حال فعاليت هستند که از جمله مبادي ورودي و خروجي با اهميت کشور به شمار مي‌آيند.

پتانسيل‌ها و قابليت‌هاي بخش صنعت خراسان رضوي:



استان خراسان رضوي يکي از قطب‌هاي شش‌گانه صنعت کشور است. با اقدامات توسعه‌اي سال‌هاي اخير ضمن حفظ جايگاه استان در صنايع غذايي و منسوجات که حوزه‌هاي سنتي صنعت استان محسوب مي‌شوند، با تکميل و بهره‌برداري کامل از ظرفيت‌هاي واحدهاي فولاد‌سازي، خودروسازي و سيماني استان، ضمن تحول معني‌دار در ساختار صنعتي استان، سهم خراسان رضوي در ارزش افزوده بخش صنعت کشور به نحو قابل توجهي افزايش خواهد يافت.
مهمترين فعاليت‌هاي صنعتي خراسان رضوي بر اساس ميزان و سهم هر فعاليت در ارزش افزوده بخش صنعت استان عبارتند از:
1. صنايع غذايي و آشاميدني
2. وسائل نقليه موتوري، تريلر و نيم تريلر
3. محصولات کاني غير فلزي
4. منسوجات
5. فلزات اساسي
در مجموع اين 5 فعاليت صنعتي عمده نزديک به 65 درصد ارزش افزوده بخش صنعت استان را ايجاد مي‌نمايند.
1-صنايع غذايي و آشاميدني:
استان خراسان رضوي از استان‌هاي پيشرو در صنايع غذايي محسوب مي‌شود و همواره صادرات صنايع غذايي از ارقام اصلي صادرات استان به حساب مي‌آيد. در حال حاضر واحدهاي صنايع غذايي فعال خراسان رضوي در زمينه‌هاي زير از جايگاه ويژه‌اي برخوردارند:
1. توليدعصاره ميوه‌جات
2. توليدآبميوه
3. توليد رب گوجه فرنگي
4. توليد روغن نباتي
5. تصفيه و بوجاري زيره
6. تصفيه و بسته‌بندي پنبه
7. توليدقند و شکر
سردخانه هاي خراسان رضوي با برخورداري از 120 هزار تن ظرفيت سردخانه‌اي ، بالاترين ظرفيت نگهداري سردخانه‌اي بين استان‌هاي کشور را دارند.
2- وسايل نقليه موتوري، تريلر و نيم تريلر:
با توجه به فعاليت 2 مجموعه خودروسازي و قطعه سازان متعدد و متنوع، استان خراسان رضوي قطب دوم توليد خودرو سواري در کشور محسوب مي‌گردد. خودروسازان خراسان رضوي شامل ايران خودرو خراسان و سناباد خودرو طوس که نزديک به 10 درصد خودرو کشور را توليد مي‌نمايند.
قطعه سازان استان قادر به توليد طيف گسترده‌اي از قطعات هستند.
ساخت انواع موتور سيکلت ، دوچرخه و چرخ معلولين نيز يکي از بخش‌هاي ديگر اين صنايع محسوب مي‌شود.
3- محصولات کاني غير فلزي:
اين صنايع عمدتا در فرآوري توليدات معدني، صنايع سيمان و توليد کاشي و سراميک و چيني تمرکز دارند. برخي از مهمترين صنايع خراسان رضوي در اين زمينه‌ها که از جايگاه ويژه‌اي برخور دارند و عمده سرمايه‌گذاري صنعتي استان را در اين حوزه شامل مي‌شوند عبارتند از:
1. صنايع توليد سيمان
2. ظروف شيشه اي و چيني
3. انواع کاشي و سراميک
4. قطعات بتني
5. انواع خاک هاي نسوز
6. سنگ هاي ساختماني
4- منسوجات:
صنايع نساجي به عنوان يکي از صنايع سنتي شاخص و قديمي استان که بر پشم، کرک، فرش دستي، چرم و پوشاک استوار است شناخته مي‌شوند. در سال‌هاي اخير با حضور صنايع جديد مانند الياف مصنوعي، فرش ماشيني از فن‌آوري و دانش نوين توليد نيز بهره برده است.
5-صنايع ساخت فلزات اساسي:
رتبه چهارم صنايع عمده استان صنايع فعال در فعاليت ساخت فلزات اساسي است. اين بخش از صنعت در مقايسه با ساير بخش‌هاي صنعتي استان از جايگاه و اهميت خاصي برخوردار است زيرا اين صنايع در واقع به عنوان نوعي کانون براي تحول و توسعه ساير بخش‌هاي صنعتي هستند. نقش توليدات اين بخش در توسعه صنايع معدني، ساخت و ساز و توليد ماشين آلات صنعتي بسيار حائز اهميت است و به نوعي نشانگر توان فن‌آوري و ساخت داخل محسوب مي‌شود.
فولاد خراسان، بزرگترين سرمايه‌گذاري استان در اين بخش محسوب مي‌شود و با استقرار طرح‌هاي جديد از قبيل روند توسعه در طرح توسعه‌اي فولاد خراسان، توليد گندله در سنگان و فولاد سبزوار روند روبه رشد آن در آينده ادامه خواهد يافت. پس از آهن و فولاد، توليد وسايل انواع سازه‌هاي فلزي و محصولات فورج و پرسکاري و ريخته‌گري از عمده گروه‌هاي اصلي سرمايه‌گذاري اين بخش هستند.

بخش معدن خراسان رضوي:



عمده ترين مواد معدني استان عبارتند از :
1. سنگ آهن
2. صنايع گاز خانگيران
3. خاک‌هاي صنعتي
4. سنگ‌هاي تزئيني
5. فيروزه
6. مس تکنار
7. طلاي زرمهر
8. مصالح ساختماني
9. زغال سنگ آق دربند

سهم نسبي خراسان رضوي در ارزش افزوده کل معادن کشور چه در فعاليت‌هاي نفت خام و گاز طبيعي که مشخصا در منطقه سرخس متمرکز است و چه در فعاليت‌هاي استخراج ساير معادن کم است. در بحث معادن بزرگ که عمدتا دولت متولي آنهاست و سرمايه‌گذاري‌هاي عظيم مورد نياز را تامين مي‌نمايد، خراسان رضوي تنها يک معدن سنگ آهن سنگان خواف را دارد. اين معدن و ذخائر عظيم آن يکي از مهمترين قابليت‌هاي استان محسوب مي‌شود.

**مهمترين قابليت‌هاي معدني استان:
وجود برخي مواد معدني در سبد صادراتي استان نکته‌اي قابل توجه است. در اين خصوص مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:
صادرات قابل توجه سنگ آهن از منطقه سنگان خواف که به دليل درجه خلوص بالا از تقاضاي بالايي برخوردار است.
ذخاير ارزشمند فيروزه در نيشابور با توجه به جايگاه تجارت جهاني جواهرات و سنگ‌هاي قيمتي
ذخاير ارزشمند خاک‌هاي صنعتي مخصوصا نمکهاي موليبدن که در کشورهاي صنعتي از تقاضاي بالايي برخوردار است.
در واقع بخش معدن استان در صورت توجه و سرمايه گذاري از قابليتهاي زيادي برخوردار مي باشد.

کشاورزي خراسان رضوي:
محصولات زراعي خراسان رضوي:
اقليم متنوع خراسان رضوي موجب کشت طيف گسترده‌اي از انواع محصولات زراعي در اين استان مي شود، به گونه اي که مساحت اراضي زراعي استان 1047هزار هکتار مي باشد.
برخي از مهمترين توليدات زراعي خراسان رضوي عبارتند از :
1. گندم
2. پنبه
3. چغندر قند
4. سيب زميني
5. گوجه فرنگي
6. هندوانه
7. خربزه

در مجموع کانون و تمرکز کشاورزي استان از نظر سطح زير کشت به غلات با محوريت گندم تعلق دارد.
محصولات باغي خراسان رضوي:
برخي از مهمترين محصولات باغي خراسان رضوي عبارتند از :
زعفران:
خراسان رضوي عمده ترين توليد کننده زعفران ايران است و کشت زعفران در اکثر شهرستانهاي استان رايج مي باشد. بخش عمده زعفران توليدي به کشورهاي اروپايي و حاشيه خليج فارس صادر مي‌گردد.
توجه به اين نکته ضروري است که زعفران محصولي با عملکرد کم در هکتار است به نحوي که توليد آن به طور ميانگين حداکثر از 3 تا 5 کيلوگرم در هکتار تجاوز نمي کند.
پسته:
پسته يکي از محصولات مهم باغي بخش کشاورزي خراسان رضوي است و يکي از اقلام مهم صادراتي استان است. بر اساس آمارهاي گمرک و برآورد‌هاي کارشناسي نزديک به 20 درصد از کل صادرات پسته ايران را پسته توليدي خراسان رضوي تشکيل مي‌دهد.
خراسان رضوي با توليد 9/56 هزار تن پسته از انواع مختلف (احمد آقايي،کله قوچي،اکبري ،اوحدي )يکي از
قطبهاي توليد پسته ايران محسوب مي گردد.
زيره سبز:
زيره سبز يکي از محصولات مهم باغي در بخش کشاورزي خراسان رضوي با خواص دارويي است.بخش قابل توجهي از زيره سبز توليدي استان پس از بوجاري به کشور هاي اروپايي عمدتا براي مصارف در صنايع دارويي صادر مي شود.
انگور:
اين محصول به صورت تازه خوري وخشک شده (کشمش) مصرف فراواني دارد .علاوه بر اين که براي تهيه آب ميوه و کنسانتره نيز در صنايع مربوطه مورد تقاضاست.
کشمش توليدي استان مخصوصا منطقه کاشمر و خليل آباد سالهاي متمادي است به عنوان يکي از اقلام مهم صادراتي استان به بازارهاي خارجي صادر مي شود.
سيب:
سيب يکي از محصولات مهم باغي خراسان رضوي است. اين محصول به صورت تازه خوري مصرف فراواني دارد علاوه بر اين براي تهيه آب ميوه و کنسانتره نيز در صنايع مربوطه مورد تقاضاست.
سيب خراسان به دليل شرايط اقليمي خاص استان از کيفيت و عطر و طعم بسيار مطلوبي برخوردار است.
بخشي از سيب توليدي استان به عنوان يکي از اقلام مهم صادراتي استان به بازارها خارجي صادر مي شود.

دامداري خراسان رضوي :
آمار دام و توليدات دامي:
در سال 1390 تعداد 7287703(راس- نفر) دام در استان خراسان رضوي وجود داشته است که:
تعداد 6882410 راس دام سبک (گوسفند و بز) (43/94) درصد کل دام استان
تعداد 339164 راس دام سنگين (گاو و گوساله) (65/4) درصد کل دام استان
تعداد 66129 (نفر- راس) ساير دامها (شتر، اسب و ساير تک سميان) (90/.) در صد کل دام استان
تعداد واحد دامي استان در سال 1390 معادل 13780073 واحد بوده است که نسبت به سال قبل 7/2-% کاهش را نشان ميدهد.
در سال 1390 توليد گوشت قرمز استان 67872 تن بوده که نسبت به سال قبل، 30/3 درصد رشد داشته است.
توليد شير استان به مقدار 770776 تن بوده که نسبت به سال قبل 81/1 درصد رشد داشته است.
آمار طيور و توليدات:
تعداد کل طيور موجود در استان در سال 1390، 105081707 قطعه ميباشد که شامل :
تعداد 17761020 قطعه مرغ گوشتي (90/16%)
تعداد 78500000 قطعه جوجه گوشتي (70/74%)
تعداد7291700 قطعه مرغ تخم گذار (93/6%)
تعداد 1528987 قطعه طيور بومي (5/1%)
توليد گوشت مرغ به مقدار 116253 تن بوده که نسبت به سال قبل 29/1 درصد رشد داشته است.
توليد تخم مرغ به مقدار 82080 تن بوده که نسبت به سال قبل 84/3 درصد رشد داشته است.
آمار کلنيهاي زنبور عسل و توليد عسل:
در سال 1390 کلنيهاي زنبور عسل استان به تعداد 120179 کلني بوده است و مقدار 22/658 تن عسل توليد نموده است.
آمار شيلات و آبزي پروري:
در سال 1390 تعداد 673 مرکز توليد آبزي پروري در استان خراسان رضوي فعاليت داشتهاند که تعداد 200 مرکز در توليد ماهيان سرد آبي و 473 مرکز در توليد ماهيان گرم آبي فعاليت مينمايند.
در سال 1390 تعداد 10484002 قطعه بچه ماهي در اين مراکز رها سازي شده است.
تعداد بچه ماهي رها سازي شده در مراکز سردآبي 9515402 قطعه (76/90%) و در مراکز گرم آبي 968600 قطعه (23/9%) ميباشد. در سال 1390 توليد آبزيان استان 4077 تن بوده که نسبت به سال قبل، 24/17 درصد رشد داشته است.
از اين ميزان توليد 2831 تن مربوط به ماهيان سردآبي و 1241 تن مربوط به ماهيان گرم آبي بوده است.
شهرستان هاي چناران، سبزوار و قوچان به ترتيب با 565 تن (87/13%) 5/431 تن (29/10% ) و 1/427 تن (48/10%) بيشترين توليد آبزيان استان را داشتهاند.


فرهنگ و گردشگري:
استان خراسان رضوي با داشتن جاذبه‌هاي مذهبي، تاريخي و طبيعي يکي از مهمترين مراکز گردشگري کشور است و همه ساله بيش از 20 ميليون نفر مسافر داخلي و حدود يک ميليون نفر مسافر خارجي از اين استان ديدن مي‌کنند.
اين استان مهمترين قطب گردشگري مذهبي کشور است و بناي آرامگاه امام هشتم شيعيان بيشترين چشم‌انداز معماري اين استان را داراست. مردم اين استان به زبان‌هاي فارسي، کردي و ترکي صحبت مي‌کنند. مذهب مردم عمدتا شيعه و در چند شهر مرزي چون تايباد، خواف و تربت جام اهل سنت هستند.
گردشگري سلامت(توريسم درماني):
استان خراسان رضوي در بخش توريسم درماني و فراهم بودن زمينه‌هاي سلامت با توجه به قابليت‌هاي بالايي همچون وجود سه دانشگاه علوم پزشکي و دارا بودن کادر پزشکي- تخصصي قوي در زمينه‌هاي مختلف چون قلب، زيبايي، دندانپزشکي، ارتوپدي و ... و همچنين وجود بيمارستان‌هاي مجهز از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. 


 
ورود سالانه يک ميليون نفر گردشگر خارجي به مشهد از سراسر دنياي اسلام، همجواري با افغانستان و ترکمنستان و هزينه‌هاي ارزان پزشکي در ايران توجيه اقتصادي مناسبي براي توسعه امر توريسم درماني در استان خراسان رضوي است.
** تدوين قوانين علمي در بحث گردشگري سلامت، نظارت بر قيمت و کيفيت ارائه خدمات درماني، تسهيل در صدور ويزا، اطلاع رساني بين المللي ، توسعه ناوگان حمل و نقل و ايجاد مراکز رفاهي و اقامتي متناسب با استانداردهاي جهاني از ضرورتهاي بحث توريسم سلامت است که در صورت بي برنامگي و عدم هماهنگي بخش هاي مرتبط در هر مرحله مي تواند به تهديد کلي تبديل و حتي به حذف ايران از مقوله گردشگري سلامت بينجامد .
بازرگاني و خدمات خراسان رضوي:
سهم بخش خدمات در توليد ناخالص داخلي استان خراسان رضوي 62 درصد است که عمده آن به بخش بازرگاني تعلق دارد.
ورود 20 ميليون زائر در سال به مشهد مقدس حجم وسيعي از خدمات در بخش بازرگاني اعم از حمل و نقل ،رستوران و هتل داري و کثرت واحد هاي صنفي را به خود اختصاص داده است همچنين منجر به ايجاد دسته هاي متنوع شغلي براي ارائه خدمات گرديده و مشاغل جديد را ايجاد نموده است.
تجارت خارجي استان خراسان (صادرات، واردات، ترانزيت):
صادرات رمز بقاء هر کشور در عرصه اقتصاد جهاني و بازار رقابتي است. از همين رو خراسان رضوي با راهبرد توسعه صادرات و نگاه برون‌نگر موفقيت‌هاي زيادي را در دهه گذشته کسب نموده است. موقعيت استان به عنوان دروازه ورود به آسياي‌ميانه و افغانستان و همجواري با کشورهاي CIS باعث رشد و رونق تجارت خارجي گرديده و اين استان سهم مناسبي از صادرات غير نفتي کشور را کسب نموده است. خراسان رضوي 7 درصد از سهم صادرات کشوري را به خود اختصاص داده مقام سوم کشور را در صادرات داراست.
اتصال خطوط ريلي استان به خطوط ريلي آسياي ميانه و همسايگي آن با افغانستان، مزيت نسبي ويژه‌اي را فرا روي تجارت استان قرار داده، بازار بزرگي را به روي کالاها و خدمات اين استان گشوده است. ترانزيت کالاهاي صادراتي آسياي ميانه و افغانستان از طريق خطوط ريلي به بندرعباس و بازارهاي جهاني و دسترسي اين کشورها به آبهاي آزاد، تجارت دو سويه‌اي ايجاد نموده که کليه کشورهاي منطقه از آن بهره مي‌برند. پروازهاي هوايي به مرکزيت مشهد به کشورهاي آسياي‌ميانه، افغانستان و کشورهاي حاشيه خليج فارس، به توسعه تجارت استان انجاميده و آينده اميد بخشي را فراروي اقتصاد بزرگ اين استان قرار داده است.


کالاهاي مهم صادراتي استان:
مهمترين کالاهاي صادراتي استان عبارتند از:
1. زعفران
2. مصنوعات پلاستيک و ملامين
3. بنزن و انواع آن
4. مصنوعات فلزي
5. رنگ و رزين
6. مواد غذايي (شکلات، بيسکويت، کيک و کلوچه و انواع ميوه، پسته، رب گوجه فرنگي، کنستانتره هاي ميوه)
7. کالاهاي صنعتي (سيمان، انواع قطعات يدکي، کاشي و سراميک، ظروف چيني)
8. سنگ آهن
9. فرش و صنايع دستي
10. پوست و سالامبور

بازارهاي مهم صادراتي استان به ترتيب اولويت :
1-افغانستان 2-ترکمنستان 3-تاجيکستان 4- امارات متحده عربي 5-اسپانيا 6-عراق 7-قزاقستان 8-ازبکستان 9-قرقيزستان 10-عربستان سعودي 11-چين 12-ايتاليا 13-پاکستان 14-آلمان
**بيش از 70 درصد از کل صادرات استان به سه کشور افغانستان، ترکمنستان و تاجيکستان بوده است.
توانمندي هاي صادراتي استان:
توانمندي هاي صادراتي استان عبارتند از :
1. وجود صنايع و محصولات کشاورزي و صنايع دستي متعدد در استان و تنوع سبد صادراتي
2. اتصال خطوط ريلي استان به کشورهاي آسياي‌ميانه و کاهش هزينه‌هاي حمل
3. همسايگي استان با دو کشور افغانستان و ترکمنستان
4. وجود خطوط پرواز به کشورهاي آسياي‌ميانه، افغانستان و کشورهاي حاشيه خليج فارس
5. وجود پنج گمرک فعال با اعمال کليه رويه‌هاي گمرکي
6. تسهيل فرآيند صادرات و ايجاد تک پنجره براي سهولت انجام امور صادراتي صادرکنندگان
7. مشهد معادن و صنايع و بازرگاني اتاق عضو صادرکننده 700موجود
8. وجود معادن غني و ذخائر گاز طبيعي
9. ظرفيت هاي قوي صادرات خدمات به ويژه در ترانزيت، صادرات خدمات فني و مهندسي و گردشگري و قابليت Re-Export در استان
10. وجود منطقه ويژه اقتصادي سرخس در دروازه ورود به آسياي ميانه
11. وجود منطقه ويژه اقتصادي دوغارون (در حال آماده سازي)
12. داشتن مزيت نسبي آشکار در زمينه توليد و صادرات محصولات غذايي و آشاميدني (زعفران، انواع کنستانتره هاي ميوه، ميوه و تره‌بار، پسته، انار، کشمش، زيره، خشکبار)، انواع قطعات يدکي، خودروهاي سبک و سنگين، فرش و صنايع دستي، محصولات نساجي و پوشاک، انواع محصولات پلاستيکي و لاستيکي، پرداخت پوست و محصولات چرمي، انواع مصنوعات از سنگ و کنستانتره‌هاي موليبدن، محصولات سراميکي، محصولات باغي و گل و گياه، رنگ و رزين و گچ و سيمان و ساير مصالح ساختماني
صادرات و واردات مرزنشينان:
قريب به چهارصد هزار مرزنشين در استان خراسان رضوي ساکن هستند که در مبادلات مرزي بين کشورهاي همسايه (ترکمنستان، افغانستان) فعالند. مرزنشينان اين استان در قالب 19 تعاوني و يک اتحاديه سراسري در صادرات و واردات استان فعال هستند. صادرات مرزنشينان ساليانه حدود 25 ميليون دلار و واردات آنها حدود 10 ميليون دلار است که از گمرکات استان و ساير گمرکات کشور صورت مي‌گيرد.
ساير توانمندي‌هاي استان در بخش تجارت خارجي :
1-دارندگان کارت بازرگاني فعال به تعداد 1500 نفر بالغ مي‌گردد که به صادرات- واردات، ترانزيت و حق‌العمل کاري مشغولند. صاحبان کارت بازرگاني در تشکل‌هاي مختلف تجاري و صنعتي و معدني و کارفرمائي استان عضويت دارند و نقش موثري در پيشبرد تجارت و اقتصاد کلان اين استان به عهده دارند.
2-با وجود تعداد 2500 شرکت در بخش خدمات فني و مهندسي قابليت‌هاي فراواني در بخش صدور اين گونه خدمات وجود دارد که مي‌تواند به صورت بالقوه در امر صادرات استان به کارگيري شود. شرکت‌هاي مزبور نيز تاکنون پروژه‌هاي متعددي را در کشورهاي مختلف از طريق شرکت در مناقصات بين‌المللي و يا محلي اجرا کرده موفقيت‌هاي خوبي کسب نموده‌اند که از آن جمله مي‌توان در پروژه‌هاي راهسازي، سد‌سازي، ايجاد نيروگاه، شبکه‌هاي آبرساني و کشاورزي و شهرسازي و ساختمان و سيلو را نام برد. از کشورهايي که تاکنون پروژه هاي متعددي در آنها توسط شرکت‌هاي خدمات فني و مهندسي استان اجرا شده مي‌توان به کشورهاي ترکمنستان، تاجيکستان، قرقيزستان، افغانستان، قزاقستان، ازبکستان، سوريه، عراق و تعدادي از کشورهاي آفريقائي اشاره کرد. شرکت‌هاي خدمات فني مهندسي در دسته‌هاي مختلف از قبيل طراحي، پيمانکاري، نرم افزاري، معماري و خدمات الکترونيک به فعاليت اشتغال دارند. متأسفانه علي رغم وجود پتانسيل هاي مناسب در اين بخش، بدليل کمبود تجربه مناسب در صادرات خدمات (در قياس با کشورهائي همچون ترکيه)، وجود مشکلات سياسي و تحريم هاي خارجي، عدم حمايت مناسب بانکي، کمبود شرکت هاي توانمند و مجهز به ماشين آلات و تجهيزات مناسب و نبود کنسرسيوم صادرات خدمات، در مجموع سهم استان از اين حوزه بسيار اندک و در حد صفر است.
لازم به يادآوري است که فرصت بازسازي افغانستان و طرح هاي چندين ميليارد دلاري ترکمنستان در حوزه هاي توسعه اي جاده، ساختمان، آب و فاضلاب و ... به سرعت از دست مي روند و براي انجام اقدام بايسته، فرصت کمي وجود دارد.